• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size
Uzama ve Genleşme

 

Uzama

Boru hattındaki genleşme malzemenin ısınmasıyla alakalıdır. Genleşme DT’ ye bağlıdır.

DT= TÇalışma Sıcaklığı – TMontaj Sıcaklığı

Bundan dolayı soğuk su hatlarında genel olarak herhangi bir uzama meydana gelmez.

Sıcak su ve ısıtma hatlarında malzemenin özelliğine göre uzama/genleşme dikkate alınmalıdır.

Burada farklı döşeme şekillerinin izlenmesi önemlidir.

Yöntemler:

-Sıva altına döşeme,
-Şaft içine döşeme,
-Açıkta döşeme.

Sıva Altına Döşeme

Genel olarak sıva altına döşemede genleşme, aquatherm boru hatlarında sabittir ve dikkate alınmaz.

DIN 1988’e yani ısıtma tesisatları normuna göre izolasyon, boruya yeterli genleşme alanı bırakacak şekilde yapılmalıdır. Genleşme; izolasyonun hareket alanından daha fazla ise, hammadde geri kalan genleşmeyi kendi içinde absorbe eder.

Aynı normlar, izolasyona sahip olmayan borular için de geçerlidir. Isıdan dolayı gerçekleşen genleşme, şaplama esnasında betondan ya da sıvadan dolayı engellenir.

Buradaki basınç ve çekme gerilimi, hammadde tarafından alındığı için, herhangi bir kritik öneme sahip değildir.

Şaft İçine Döşeme

Şekil 1: Çıkış Borusunun Şaftta Uygun Yere Bağlanması

aquatherm’ in stabi, cam elyaf takviyeli ve takviyesiz borularının,

genleşme özellikleri farklı olduğundan, şaftlardaki döşeme

seçilen boru tipine göre farklı yapılmalıdır.

aquatherm Stabi Boru / Cam Elyaf Takviyeli Boru

aquatherm stabi ve cam elyaf takviyeli borular şaft içine konulurken, her kat çıkışında bir sabit nokta kullanılırsa, uzama değişimi dikkate alınmayabilir.


Şekil 2: Branşman Hattı İçin Gerekli Esneme Payı

Çıkan hatların hepsinde bütün kelepçeler sabit nokta olarak konulmalıdır.

Çıkan hatlar genel olarak hareketsiz olduğundan dolayı, bir genleşme

yayı yapmaya gerek yoktur.



Şekil 3: Bir Yay Tertibatı Montajı

Böylelikle genleşme sabit noktalar arasındaki boru boyuna

yönlendirilir ve burada da etkisiz olarak kalır.

İki sabit noktanın arasındaki mesafe 3 metreyi geçmemelidir.


aquatherm Boru

aquatherm’ in alüminyum takviyesiz olan ve yukarı çıkan hatlarında dikkat edilmesi gereken husus, çatallardaki uzama oranına uygun esneme payının bırakılmasıdır. Bu:

1.Çıkış borusunun şaftta uygun bir yere bağlanması ile sağlanabilir.
2.Besleme hattı gerekli büyüklükte hesaplanmalı ve branşman hattı için de gerekli esneme payı dikkate alınmalıdır.
3.Boru için yeterli hareket imkanı, bir yay tertibatı montajı sayesinde sağlanabilir.

Açıkta Döşeme

Özellikle açıktaki (örneğin; kiler) hatlarda optikliğe ve sağlamlığa önem verilmektedir. aquatherm’ in soğuk su boruları, sıcak su ve ısıtma hatları için ise aquatherm’ in stabi boruları veya OT CET veya cam elyaf takviyeli boruları mükemmel montaj özelliği sağlar.

Uzama oranı aquatherm borularında sadece aşağıdaki gibidir:

Aaquatherm stabi boru= 0,030 mm/mK

Aaquatherm cam elyaf takviyeli boru = 0,035 mm/mK.

Görüldüğü üzere aquatherm’ in uzama oranı metal borulara yakındır.

Uzama oranı takviyesiz aquatherm borularında şöyledir:

Aaquatherm= 0,150 mm/mK

Bu yüzden aquatherm boru hatlarında (açıkta döşemede) uzama oranı dikkate alınmalıdır ve genel olarak stabi veya OT CET/cam elyaf takviyeli borular ile planlanması yapılmalıdır.

40 metreden uzun olan alüminyum ve OT CET/cam elyaf takviyeli boru hatlarında, bir denkleşme eşitliği yapılmalıdır.

Takviyeli borular ile yapılan yukarı çıkan sabit hatlarda da genleşme yayına gerek yoktur.

Pratik olarak uzamanın hesaplanması için örnekler ve diyagramlar verilmiştir. Maksimum çalışma sıcaklığı ile minimum ortam sıcaklığı arasındaki fark uzamanın hesaplanması için ölçüdür.